Δημήτρης Πετρόπουλος


Bize de derler Çakıcı

Yar fidan boylum

Yıkarız konakları

Μένα με λένε Τσακιτζή

λυγερόκορμο δεντρί

και κονάκια πυρπολώ

Ο Τσακιτζής, πρόσωπο υπαρκτό, καπετάνιος των Ζεϊμπέκων, λεγόταν Τσακιτζή Μεχμέτ εφές και έδρασε στην Ανατολία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Βγήκε στην παρανομία και σχημάτισε ένοπλη ομάδα με σκοπό να εκδικηθεί το θάνατο του πατέρα του που ήταν κι εκείνος παράνομος και τον σκότωσαν με δόλο οι ζαπτιέδες, οι χωροφύλακες του Σουλτάνου, κατά διαταγή του βαλή, του νομάρχη της Σμύρνης. Με αυτό ως αφορμή, ο Τσακιτζής θεώρησε εχθρό του ολόκληρη την κρατική εξουσία και τους εκπροσώπους της. Η ένοπλη δράση του ίσως να σχετιζόταν και με τις εξεγέρσεις των Ζεϊμπέκων του 19ου αι. εναντίον του καταπιεστικού τουρκικού κράτους.

Ο Τσακιτζής παρακινούσε τους φτωχούς αγρότες να μην πληρώνουν φόρους κι απαγόρευε στους φοροεισπράκτορες, με ποινή θανάτου, να έρχονται στην περιοχή που είχε κάτω από τον έλεγχό του. Ξεκινώντας με την πρόθεση να αποδώσει μόνος του δικαιοσύνη σε μια προσωπική αδικία που του κάνανε, ο Τσακιτζής έφτασε στην ιδέα να απονείμει, γενικότερα, δικαιοσύνη στην περιοχή του, μέσα στα πλαίσια των δυνατοτήτων του. Έτσι, άρχισε να αποσπά με τη βία μεγάλα ποσά απ' τους πλουσίους, τους τσιφλικάδες, τους προύχοντες και τους τοκογλύφους και να τα χρησιμοποιεί προς όφελος των οικονομικά αδυνάτων. Έκανε δωρεές, προίκιζε φτωχές κοπέλες, έχτιζε γεφύρια, βρύσες, έκανε έργα, λέει, κοινωφελή.

Οι πλούσιοι διαμαρτύρονταν στις αρχές και ζητούσαν την εξόντωση του Τσακιτζή. Όμως οι φτωχοί, ανεξάρτητα από φυλή και θρησκεία, τον αγαπούσαν, τον προστάτευαν και του πλέκανε τραγούδια στα ελληνικά, στα τούρκικα, στα αρμένικα.

Η φήμη του είχε φτάσει στην Ελλάδα πολύ πριν φτάσουν εδώ οι μικρασιάτες πρόσφυγες. Το σχετικό ελλαδίτικο τραγούδι εύχεται μέσα στην αφέλειά του να μπορούσε να έρθει ο Τσακιτζής και στην Ελλάδα, για να απονείμει κι εδώ την κοινωνική του δικαιοσύνη:

Τσακιτζή, δεν εβαρέθης

στα σμυρνέικα χωριά ;

Δεν περνάς και στην Ελλάδα,

να παντρέψεις ορφανά ;

΄΄Η μάζα των Σμυρνιών και των άλλων μικρασιατών Ελλήνων, που ανήκαν στις λαϊκές τάξεις, με το να αγαπά, να θαυμάζει και να υποστηρίζει τον εφέ του Αϊδινίου, με το να εξυμνεί τα χαρίσματά του και να λέει τα τραγούδια του, με το να καλλιεργεί το θρύλο του για μια σειρά ετών, ακόμα κι όταν αυτός είχε πια σκοτωθεί, έδειχνε πως αποδεχόταν αυτές τις αρχές του Τσακιτζή ως ένα είδος κώδικα λαϊκής ιδεολογίας.

Αργότερα, οι Έλληνες της Μικρασίας, πρόσφυγες πια εκεί που τους πέταξε το φουσκωμένο κύμα, δοκίμαζαν στο πετσί τους την κοινωνική αδικία και την οικονομική ανισότητα στον υπέρτατο βαθμό. Όλα αυτά, στα εδάφη της μητέρας πατρίδας, πλέον. Έτσι, τα τραγούδια του Τσακιτζή ξανάρχισαν να αντηχούν στις προσφυγικές συνοικίες, παίρνοντας τη σημασία επαναβεβαίωσης αυτού του παλιού κώδικα λαϊκής ιδεολογίας.΄΄ γράφει ο Νέαρχος Γεωργιάδης στο βιβλίο του΄΄Ρεμπέτικο και πολιτική΄΄.

Καθεμιά του ντουφεκιά

είναι και παρηγοριά.

Καθεμιά του ντουφεκιά

είναι και παλικαριά.

-Με λεν εμένα Τσακιτζή

-Γειά σου παλικάρι μου !

Η δράση του εναντίον της οθωμανικής εξουσίας και των πλουσίων τον ανέδειξαν σε θρυλικό λαϊκό ήρωα. Ηταν ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της κοινωνικής ληστείας στις αρχές του 20ου αιώνα και η φήμη του διαδόθηκε σ' Ανατολή και Δύση. Μερικοί τον αποκαλούσαν ΄΄Βασιλέα των Ορέων΄΄ αν κι ο χαρακτηρισμός αυτός ήταν δίκοπο μαχαίρι. Στο ομώνυμο περιηγητικό μυθιστόρημά του ο Εντμόν Αμπού περιέγραφε την πραγματικότητα που βρήκε στην Ελλάδα του 1854 με τρόπο διόλου κολακευτικό. Ως ΄΄Βασιλεύς των Ορέων΄΄ υπέγραφε και ο ξακουστός Γιαγκούλας, ο άλλος λήσταρχος, ο εγχώριος, γύρω στα 1925.

Η ζωή και η δράση του Τσακιτζή έλαβαν διαστάσεις μύθου και έδωσαν υλικό στη λαϊκή μυθολογία, το θέατρο και τον κινηματογράφο, τόσο της Τουρκίας όσο και της Ελλάδας. Ο θρύλος του επιβίωσε και μετά το Β' παγκόσμιο πόλεμο. Γύρω στα 1960, το όνομά του ήταν αρκετό για να γίνουν εμπορική επιτυχία μια ταινία με Τσακιτζή τον Μπάρκουλη κι ένα λαϊκό τραγουδάκι του Μπάμπη Μπακάλη με το Στράτο Διονυσίου.

Θα γίνω θα γίνω

Για σένα τσακιτζής

Θα κάψω το χαρέμι του

Και τον ψευτοπασά σου

΄΄Είναι σωστή η διαπίστωση ότι ο μύθος των λαϊκών ληστών μένει ζωντανός μόνο μέσα στα πλαίσια της φεουδαρχικής αγροτικής κοινωνίας που τον γέννησε, κι έξω απ' αυτή δε μπορεί να κατανοηθεί και να συγκινήσει.

Αντίθετα όμως με αυτό τον κανόνα, ο Τσακιτζής δρασκέλισε τις βουνοπλαγιές και τα χωράφια και μπήκε θριαμβευτικά στις πόλεις. Το γεγονός ότι ο μύθος του από αγροτικός έγινε αστικός, και μ' αυτή την έννοια ενσωματώθηκε στο ελληνικό τραγούδι των πόλεων, δείχνει τη διαχρονικότητα και την καθολικότητα των μηνυμάτων του.΄΄ γράφει ο Γεωργιάδης.

Ως ουσιαστικό η λέξη ΄΄τσακιτζής΄΄ περιγράφει τον άντρα που ΄΄καθαρίζει΄΄, που ΄΄ξηγιέται΄΄, τον μάγκα που οι άλλοι τον παραδέχονται . Με άλλα λόγια, το ζόρικο που δεν φοβάται τις συγκρούσεις.

Πάντως, αν διαβάσει κανείς τη μαρτυρία της Σμυρνιάς Αγγέλας Παπάζογλου, μόνο καλά λόγια δεν θα έχει να πει για τους ζεϊμπέκηδες... ΄΄Οι ζεϊμπέκες ήτανε κάτι κοντά βρακάκια, με γυμνά πόδια, σαν τσι διαόλοι... Γεμάτοι από πάνω ίσαμε κάτω σούβλες, ξουράφια, μαχαίρες, μαχαιράκια, αργιλέδες, τανάλιες, μπαλτάδες... σαν κινούμενο χασαπιό ήτανε... Τηνέ σπάγανε την πόρτα άμα δεν τους άνοιγες. Ηρθανε απ' τη Θράκη στο Ντεμίσι και στ' Αϊντίνι, αλλαξοπιστήσανε, γινήκανε σκυλότουρκοι και το τουρκικό σουλτανάτο τους έστελνε πάντα εναντίον των χριστιανών. Ήτανε τραμπούκοι του σουλτάνου.΄΄

Δεν είμαι ειδικός να επιβεβαιώσω τη μια ή την άλλη άποψη. Θολό το υλικό. Αλλοι οι καιροί. Και κατανοητή, κοινωνικά, η ανάγκη ταύτισης με τους περιθωριακούς και πάσης φύσεως παραβατικούς για κάθε ταπεινωμένο ανθρωπάκι που αναζητάει είδωλα να το εκπροσωπήσουν, να κάνουν ό,τι δεν μπορεί να κάνει. Η μυθοποίηση και οι εξιδανικεύσεις είναι και σήμερα συνηθισμένη πρώτη ύλη για λαϊκή μυθολογία και προσεγγίσεις άκριτα συναισθηματικές. Τα πλήθη γοητεύονται από παλικαράδες και ανένταχτους. Από τους βολεμένους και τους νερόβραστους προτιμούν, χωρίς δεύτερη σκέψη, τα σκληρά καρύδια. Κανένας όμως Τσακιτζής ή λήσταρχος Γιαγκούλας δεν ήταν ποτέ χρήσιμος κοινωνικά. Εκτόνωναν περιστασιακά τη λύσσα των ανήμπορων ενάντια στην εξουσία και την εκμετάλλευση. Αυτό ήταν όλο.

Μένα με λένε Τσακιτζή

και κονάκια πυρπολώ

Στις 21 Μαρτίου του 2011 ένα στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας επισκέπτεται τον χώρο της εορταστικής εκδήλωσης των Κούρδων για το νέο έτος, το γνωστό ΄΄Νεβρόζ΄΄, ημέρα μνήμης, διαμαρτυρίας και αντίστασης. Οι Κούρδοι φυσικά παραξενεύονται, αντικρίζοντας αυτόν τον πασίγνωστο διοργανωτή πολιτικών δολοφονιών στην Τουρκία, τον εκτελεστή Κούρδων ανταρτών και αριστερών. Μπροστά στους δημοσιογράφους ο εκτελεστής δηλώνει πως δεν αντέχει άλλο τις Ερινύες που τον κυνηγούν ακατάπαυστα για όλα τα εγκλήματα που έχει διαπράξει και πως τίθεται στη διάθεση της Δικαιοσύνης.

΄΄Ο Μεσούτ Γιλμάζ γνωρίζει τα πάντα΄΄ καταθέτει ο εκτελεστής, παραπέμποντας στον πρώην πρωθυπουργό. Ο Μεσούτ Γιλμάζ απαντά πως δεν γνωρίζει τίποτε περισσότερο από τη Δικαιοσύνη, η οποία έχει στη διάθεσή της όλα τα στοιχεία. Τότε παρεμβαίνει δημόσια ο Μεχμέτ Ελακατμίς, πρόεδρος της Επιτροπής Έρευνας της τουρκικής Βουλής για το πολιτικό σκάνδαλο ΄΄Σουσουρλούκ΄΄ που ενέπλεκε στα τέλη της δεκαετίας του ΄90 κυβέρνηση, στρατό και παρακρατικούς μηχανισμούς. Αυτός αποκαλύπτει την ύπαρξη επίσημης έκθεσης από την οποία λείπουν 7 σελίδες, το περιεχόμενο των οποίων ουδέποτε αποκαλύφθηκε.

Ο Μεσούτ Γιλμάζ παραδέχεται ενώπιον των δημοσιογράφων πως σε αυτές τις 7 σελίδες υφίστανται στοιχεία για τη δράση των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας σε δύο μέτωπα. Το ένα αφορά στην απόπειρα εκδήλωσης πραξικοπήματος κατά του καθεστώτος Αλίεφ στο Αζερμπαϊτζάν. Το άλλο αφορά στην πρόκληση πυρκαγιών στην Ελλάδα από Τούρκους πράκτορες, συνήθως μέλη του τουρκικού υποκόσμου και υποχείρια της πολιτικής εξουσίας, ιδιαίτερα επί πρωθυπουργίας Τανσού Τσιλέρ.

Μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου ΄΄Σουσουρλούκ΄΄, συλλαμβάνεται στην Τουρκία ένας γνωστός λαθρέμπορος ναρκωτικών, ο Αλαατίν Τσακιτζή. Κατά τη σύλληψή του, βρίσκονται στην κατοχή του διπλωματικό διαβατήριο καθώς και χαρτονομίσματα σε δραχμές. Ο Τσακιτζή εκείνη την περίοδο καταζητείται διεθνώς με κόκκινο δελτίο της Iντερπόλ. Αποδεικνύεται ότι, παρά τις απαγορεύσεις, πηγαινοερχόταν μεταξύ των τουρκικών ακτών και των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Ο Τσακιτζή αποκάλυψε πως παράλληλα με το λαθρεμπόριο ναρκωτικών αναλάμβανε να κάψει δάση στη Σάμο, τη Ρόδο, την Κω και τη Χίο.

Οι αποκαλύψεις του Τσακιτζή αποτέλεσαν τις πρώτες απτές αποδείξεις για τη μεθοδική δραστηριοποίηση των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας σ΄ αυτόν τον άγνωστο πόλεμο, με επίκεντρο την εκδήλωση πυρκαγιών σε ελληνικό έδαφος, ως ΄΄αντίποινα΄΄ για την ελληνική αλληλεγγύη στον αγώνα του Κουρδικού λαού. Πυρπόλησαν χιλιάδες κουρδικά κονάκια, τη δεκαετία του ΄90, οι ΄΄τραμπούκοι του σουλτάνου΄΄.

Μένα με λένε Τσακιτζή

και κονάκια πυρπολώ

Υ.Γ. 1 Παλιά, προ τηλεόρασης, μία εφημερίδα, ΄΄Η βραδυνή΄΄, δημοσίευε σε συνέχειες, για χρόνια ατελείωτα, ένα αποχαυνωτικό ΄΄ιστορικό΄΄ ανάγνωσμα με τίτλο ΄΄Ο εφές του Αιδινίου΄΄. Κάτι σαν τη ΄΄Λάμψη΄΄ δηλαδή του Φώσκολου ή κάτι σαν την εξωτερική πολιτική μας που μετά από 1500 ταπεινωτικά επεισόδια δε φαίνεται να απασχολεί στα σοβαρά κανένα. Ούτε τους ερασιτέχνες χειριστές των εθνικών μας θεμάτων που εμείς επιλέγουμε, αποχαυνωμένοι, να μας εκπροσωπούν. Μόλις τους τρίζουνε τα δόντια οι αφεντάδες, βάζουνε την ουρά στα σκέλια και κάνουνε την πάπια ! Ποιος Τσακιτζής και πράσινα άλογα ! Ο κάθε Τσακιτζής είναι ένα μονάχα από τα πολλά συμπτώματα κοινωνιών σε αποσύνθεση. Εμείς οι ίδιοι αφήσαμε το κονάκι μας απροστάτευτο. Εμείς οι ίδιοι παραιτηθήκαμε από τα δικαιώματά μας. Τώρα οι ανίκανοι εκλεγμένοι εκπρόσωποί μας διαπραγματεύονται και την Ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Αν δεν πάρουμε μέτρα θα τη δώσουνε κι αυτή πεσκέσι στους αφεντάδες. Εδώ είμαστε και θα το δούμε ! Εδώ είμαστε; Σίγουρα;

Υ.Γ. 2 Πεσκέσι είναι το δώρο. Κονάκι είναι το σπίτι. Ζαπτιέδες, οι χωροφύλακες. Από την ίδια ρίζα και το ζάφτι. Κάνω ζάφτι θα πει κάνω κουμάντο. Στον τόπο μας ποιος κάνει ζάφτι, για παράδειγμα ; Εμείς ;

Υ.Γ. 3 Άγριο ξύλο παίχτηκε ξανά στην Κύπρο, στη βουλή του ψευδοκράτους. Αιτία, η πολυλογία του ηγέτη του τουρκοκυπριακού Κόμματος Κοινοτικής Δημοκρατίας Μεχμέτ Τσακιτζή. Τον περασμένο Νοέμβριο, είχε σπάσει το προηγούμενο ρεκόρ του μιλώντας στο βήμα της ψευδοβουλής επί 13 συνεχόμενες ώρες. Μένα με λένε Τσακιτζή, Τσακιτζή, Τσακιτζή…





Παλαιότερες δημοσιεύσεις του Δημήτρη Πετρόπουλου
ΧΑΣΑΠΙΚΟ 12-04-2012

ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΚΑΙ… ΜΟΥΝΤΖΑ... 24-03-2012

ΕΙΔΟΙ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ 16-03-2012

FILIOQUE 12-03-2012

11 ΛΕΠΤΑ ΚΑΙ 13 ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ 01-03-2012